EES gaat nieuwe fase in: langere grenscontroles opnieuw een aandachtspunt

Het Europese Entry/Exit System, kortweg EES, is sinds april volledig operationeel. Het systeem registreert niet-EU-reizigers die voor een kort verblijf de Schengenzone binnenkomen of verlaten digitaal en vervangt daarbij de klassieke paspoortstempel.

Sinds 6 september is echter een belangrijke tijdelijke maatregel afgelopen. Tijdens de voorbije maanden konden grensautoriteiten een deel van de biometrische registratie tijdelijk opschorten wanneer de wachtrijen aan luchthavens en andere grensovergangen te groot werden.

Die noodrem is voorlopig verdwenen.

Wat is EES precies?

EES is bedoeld voor reizigers van buiten de Europese Unie die maximaal 90 dagen binnen een periode van 180 dagen in het Schengengebied verblijven.

Bij de grens worden onder meer gegevens uit het paspoort, een gezichtsopname en vingerafdrukken geregistreerd. Ook het tijdstip en de plaats waarop iemand de Schengenzone binnenkomt en opnieuw verlaat, worden digitaal opgeslagen.

Daardoor hoeft het paspoort niet langer manueel te worden afgestempeld en kan automatisch worden bijgehouden hoelang iemand binnen het Schengengebied verblijft.

Met een Europees paspoort verandert er niets

De nieuwe fase van EES betekent niet dat iedere reiziger plots extra grensformaliteiten krijgt.

Wie met een Belgisch of ander Europees paspoort reist, hoeft zich niet in EES te registreren. Ook op reizen binnen de Schengenzone verandert er niets aan de grensprocedure.

De regeling is vooral relevant voor niet-EU-reizigers die vanuit bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Canada of andere landen voor een kort verblijf naar Europa komen.

Dat kan gaan om vakantiegangers, maar evengoed om collega's, klanten of zakenpartners die naar Europa reizen voor een vergadering, beurs of congres.

Waarom was een tijdelijke versoepeling nodig?

De invoering van de biometrische controles verliep niet overal even vlot.

Vooral tijdens drukke reismomenten zorgden langere verwerkingstijden, technische problemen en een tekort aan grenscontrolepersoneel op verschillende Europese luchthavens voor aanzienlijke wachtrijen.

Ook Brussels Airport kreeg daar eerder dit jaar mee te maken. Tijdens een bijzonder moeilijke periode liepen de wachttijden voor niet-Europese passagiers op tot ongeveer twee uur bij vertrek en meer dan drie uur bij aankomst. Honderden reizigers misten daardoor hun vlucht.

Om dergelijke situaties beheersbaar te houden, konden de betrokken autoriteiten bepaalde onderdelen van de biometrische registratie tijdelijk opschorten wanneer de wachttijden te sterk opliepen.

Die flexibiliteit is nu afgelopen

Sinds 6 september is die tijdelijke regeling niet langer van kracht.

Dat betekent niet automatisch dat vanaf nu overal lange wachtrijen ontstaan. Veel hangt af van de luchthaven, het moment van reizen, het aantal passagiers en de beschikbare capaciteit aan de grenscontrole.

De luchtvaart- en reissector maakt zich wel zorgen over wat er gebeurt tijdens nieuwe piekmomenten.

Luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en sectororganisaties hebben de Europese Commissie daarom gevraagd om de tijdelijke flexibiliteit langer toe te staan. Sommige partijen pleiten ervoor om dat tot het voorjaar van 2027 te doen.

Voorlopig is daar geen algemene nieuwe regeling voor aangekondigd.

Hoe verloopt EES op Brussels Airport?

Niet-EU-reizigers op wie EES van toepassing is, moeten bij de grenscontrole hun reisdocument laten registreren en biometrische gegevens afstaan.

Brussels Airport heeft daarvoor bijkomende infrastructuur voorzien, waaronder extra grenscontrolepunten en 61 registratiezuilen.

Bij een eerste registratie worden onder meer het paspoort, een gezichtsopname en vingerafdrukken verwerkt. Bij volgende reizen kan het bestaande EES-dossier opnieuw worden geraadpleegd en bijgewerkt.

Kinderen jonger dan 12 jaar hoeven geen vingerafdrukken af te staan.

Moet je vroeger naar de luchthaven komen?

Brussels Airport adviseert momenteel niet om uitsluitend vanwege EES standaard vroeger naar de luchthaven te komen, tenzij daar specifiek om wordt gevraagd.

Toch is het verstandig om bij reizen waarbij een niet-EU-reiziger de buitengrens van de Schengenzone passeert rekening te houden met mogelijke extra verwerkingstijd.

Dat geldt niet alleen bij vertrek uit Brussel. EES wordt gebruikt aan de buitengrenzen van 29 Europese landen, waardoor de situatie per luchthaven of grensovergang kan verschillen.

Voor korte aansluitingen kan die extra tijd belangrijk worden.

EES is niet hetzelfde als ETIAS

EES wordt bovendien regelmatig verward met ETIAS, maar het gaat om twee verschillende systemen.

EES registreert automatisch wanneer bepaalde niet-EU-reizigers de Schengenzone binnenkomen en verlaten. De registratie gebeurt aan de grens.

ETIAS wordt een elektronische reistoestemming die bepaalde visumvrije reizigers vóór hun vertrek naar Europa zullen moeten aanvragen.

EES is al operationeel. ETIAS is dat nog niet en wordt later ingevoerd.

Vooral de grenscontrole wordt een aandachtspunt

Voor de meeste reizigers verandert er door het aflopen van de tijdelijke regeling niets aan de voorbereiding van hun reis.

Het belangrijkste aandachtspunt ligt aan de Europese buitengrens. Wie reist met iemand op wie EES van toepassing is, internationale bezoekers ontvangt of een reis plant met een korte aansluiting na de grenscontrole, doet er goed aan de actuele situatie mee in rekening te nemen.

EES moet grenscontroles uiteindelijk sneller en efficiënter maken. Zolang de nieuwe infrastructuur en procedures nog niet overal probleemloos functioneren, kan de tijd die nodig is om die grens te passeren echter sterker verschillen dan reizigers gewend waren.